Illustratie: een Lancaster met brandende motor boven een mistig dorp in de nacht

DE NACHT VAN 18 OP 19 NOVEMBER 1943 TE VOORT, BORGLOON

Een vuurbol boven Voort

In de nacht van 18 op 19 november 1943 kwam Lancaster III JB 367 van het 97ste Squadron, Pathfinder Force, brandend neer op kasteel de Tornaco te Voort.  Er waren zeven moedige mannen aan boord. Eén bleef achter in Haspengouw.

Opstijgen te Bourn
17u30
Hoogte boven Berlijn
25.000 ft
Man aan boord
7
Jaar tot de reünie
40

22u05 · boven Luik

10.000 ft

Twee motoren stil. Het toestel brandt aan bakboord en blijft zakken.

Scroll om de nacht te volgen · Sfeerbeeld, gegenereerd als illustratie — geen historische foto. Gebouw nagebouwd naar een foto van kasteel de Tornaco (Eebie, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons).

Negen sporen door dezelfde nacht

Uur na uur

  1. 17u30

    Bourn, Cambridgeshire

    Opstijgen

    Lancaster III JB 367 van het 97ste Squadron, Pathfinder Force, verlaat de basis Bourn met zeven man aan boord. Doel: Berlijn, in een dubbele aanval samen met Ludwigshafen en Mannheim. Het H2S-systeem lijkt in orde.

  2. boven de Noordzee

    Engelse kust

    25.000 ft

    Eerste storingen

    Nauwelijks over de kust stelt navigator Pepper vast dat het H2S-radarsysteem niet werkt. Bommenrichter Williams meldt dat een van de voorste mitrailleurs is uitgevallen.

  3. onderweg

    boven Hannover

    Koepel buiten dienst

    Hesselden meldt dat zijn middenboven-koepel niet meer draait. Johnson stuurt hem naar de voorste mitrailleurspost; Williams strooit Window uit, Sansam kijkt uit naar nachtjagers.

  4. kort voor 21u

    Berlijn

    Bommen los

    Berlijn ligt volledig onder de wolken. De Pathfinders markeren met gekleurde fusees die door het wolkendek gloeien. JB 367 lost zijn bommen op salvo. Pepper zet de terugweg uit op wind en sterren.

  5. terugweg

    boven Aken

    25.000 → 10.000 ft

    Geraakt door de flak

    Zwaar afweergeschut treft de bakboordmotor. Johnson duikt van 25.000 naar 10.000 voet, maar vier tot vijf minuten blijft het vuur aanhouden. Scherven doorboren vleugels en romp. Billows raakt gewond aan de hand, zijn zuurstofleiding is doorzeefd.

  6. kort daarna

    boven Luik

    Tweede motor stil

    Een tweede motor moet worden stilgelegd om brand te voorkomen. Boven Luik opnieuw spervuur; Hesselden wordt aan de knie geraakt. Johnson beveelt zijn mannen zich klaar te maken om te springen.

  7. ±22u15

    boven Haspengouw

    8.000 → 6.000 ft

    “Jump, bale out!”

    Het toestel blijft hoogte verliezen. Eén na één verlaten de zes bemanningsleden het vliegtuig, door het neusluik en de romp, in dichte mist en volstrekte duisternis. Johnson blijft aan de stuurknuppel.

  8. ±22u30

    Voort, kasteel de Tornaco

    De inslag

    Als een vuurbol komt de Lancaster laag over de Molenberg, draait boven het bos en raakt het dak van het kasteel. Het toestel boort zich vlak voor het gebouw in de grond; een gescheurde brandstoftank zet alles in lichterlaaie. Twee dienstmeiden staan in de dakgoot en roepen dat ze zullen springen.

  9. die nacht

    Molenberg, Broekom

    De piloot

    Johnson sprong als laatste, te laag. Kinderen uit de Kapelstraat vertellen het na de vroegmis: de piloot ligt dood in de weide op de Molenberg, de koorden van zijn parachute nog aan zijn rug, flarden zijde in de takken.

  10. 19 november, 5u

    Widooie

    Een hand aan de poort

    Boer Michel Paulissen gaat aan zijn poort kijken en ziet een donkere gedaante op zich afkomen. Hij trekt de navigator naar binnen, geeft hem koffie en andere kleren, en strooit kalk aan de poort om de speurhonden te misleiden.