18 → 19 november 1943
De crash
Opgestegen om 17u30 met Berlijn als doel. Boven Aken geraakt, twee motoren stil, en dan een brandend toestel dat laag over Haspengouw zoekt naar een uitweg.
Een dubbele aanval
De nacht van 18 op 19 november 1943 opende de Slag om Berlijn: honderden bommenwerpers naar de Duitse hoofdstad, terwijl een tweede stroom Ludwigshafen en Mannheim aanviel om de nachtjagers te verdelen. Berlijn lag volledig onder de wolken; de Pathfinders markeerden op de gok, door het wolkendek heen.
Kwartieren aan de stuurknuppel
Op de terugweg boven Aken werd het toestel zwaar beschoten. De bakboordmotor werd geraakt, later moest een tweede motor worden stilgelegd. Billows raakte gewond aan de hand, Hesselden aan de knie. Johnson dook, vloog door tot voorbij Luik en gaf pas het bevel te springen toen het toestel bleef zakken. Alle zes sprongen. Hij zelf niet, of te laat.
Wie omhoogkeek in Voort zag geen vliegtuig maar een vuurbol die over de Molenberg kwam, boven het bos draaide en het dak van het kasteel raakte. Getuigen spraken over een klap, dan een gele gloed die het hele dorp verlichtte.
“Het afweergeschut was zo hevig en intens dat je er haast kon op lopen.” — Charles John Billows, staartschutter
De ochtend erna
De nacht, uur na uur
17u30
Bourn, Cambridgeshire
Opstijgen
Lancaster III JB 367 van het 97ste Squadron, Pathfinder Force, verlaat de basis Bourn met zeven man aan boord. Doel: Berlijn, in een dubbele aanval samen met Ludwigshafen en Mannheim. Het H2S-systeem lijkt in orde.
boven de Noordzee
Engelse kust
25.000 ft
Eerste storingen
Nauwelijks over de kust stelt navigator Pepper vast dat het H2S-radarsysteem niet werkt. Bommenrichter Williams meldt dat een van de voorste mitrailleurs is uitgevallen.
onderweg
boven Hannover
Koepel buiten dienst
Hesselden meldt dat zijn middenboven-koepel niet meer draait. Johnson stuurt hem naar de voorste mitrailleurspost; Williams strooit Window uit, Sansam kijkt uit naar nachtjagers.
kort voor 21u
Berlijn
Bommen los
Berlijn ligt volledig onder de wolken. De Pathfinders markeren met gekleurde fusees die door het wolkendek gloeien. JB 367 lost zijn bommen op salvo. Pepper zet de terugweg uit op wind en sterren.
terugweg
boven Aken
25.000 → 10.000 ft
Geraakt door de flak
Zwaar afweergeschut treft de bakboordmotor. Johnson duikt van 25.000 naar 10.000 voet, maar vier tot vijf minuten blijft het vuur aanhouden. Scherven doorboren vleugels en romp. Billows raakt gewond aan de hand, zijn zuurstofleiding is doorzeefd.
kort daarna
boven Luik
Tweede motor stil
Een tweede motor moet worden stilgelegd om brand te voorkomen. Boven Luik opnieuw spervuur; Hesselden wordt aan de knie geraakt. Johnson beveelt zijn mannen zich klaar te maken om te springen.
±22u15
boven Haspengouw
8.000 → 6.000 ft
“Jump, bale out!”
Het toestel blijft hoogte verliezen. Eén na één verlaten de zes bemanningsleden het vliegtuig, door het neusluik en de romp, in dichte mist en volstrekte duisternis. Johnson blijft aan de stuurknuppel.
±22u30
Voort, kasteel de Tornaco
De inslag
Als een vuurbol komt de Lancaster laag over de Molenberg, draait boven het bos en raakt het dak van het kasteel. Het toestel boort zich vlak voor het gebouw in de grond; een gescheurde brandstoftank zet alles in lichterlaaie. Twee dienstmeiden staan in de dakgoot en roepen dat ze zullen springen.
die nacht
Molenberg, Broekom
De piloot
Johnson sprong als laatste, te laag. Kinderen uit de Kapelstraat vertellen het na de vroegmis: de piloot ligt dood in de weide op de Molenberg, de koorden van zijn parachute nog aan zijn rug, flarden zijde in de takken.
19 november, 5u
Widooie
Een hand aan de poort
Boer Michel Paulissen gaat aan zijn poort kijken en ziet een donkere gedaante op zich afkomen. Hij trekt de navigator naar binnen, geeft hem koffie en andere kleren, en strooit kalk aan de poort om de speurhonden te misleiden.
Bronnen en links
- Aviation Safety Network — Lancaster III JB367
Technische fiche van het verlies van JB 367.
- TracesOfWar — Crashlocatie Lancaster III JB 367 (OF-S) Voort
De crashlocatie in Voort als bezoekbare plek.
Sfeerbeeld, gegenereerd als illustratie — geen historische foto.